در سالهای اخیر مباحث و کشمکش های متعددی در محافل اینترنتی و آکادمیک درباره ریشه و تبار کریم خان زند ملقب به وکیل الرعایا پیش آمده است. ولادیمیر مینورسکی (١٩۴٣ میلادی) طایفه زند را یکی از طوایف قوم لک معرفی کرده است. همچنین زبان مردمان طایفه زند لکی است. اصالت طوایف زند بر می‌گردد به لک‌های کوچ رو که در  شهرستان الشتر (یکی از شهرستان های لک نشین استان لرستان)زندگی می‌کرده‌اند. لک‌های الشتر از نسل حاکمان آل حسنویه که از کردهای شهرزور بوده و به این منطقه مهاجرت کرده‌اند میباشند.

جان پری در کتاب کریم خان زند ترجمه علی ساکی صفحه ٢۴ ذکر میکند که طایفه زند با چوپانی روزگار میگذارندند و و احتمالا در زمان شاه عباس اول از دامنه های زاگرس به حوالی پری و کمازان در نزدیکی ملایر در همدان کوچانیده شدند.

سرجان مالکم در کتاب تاریخ ایران جلد ٢ صفحه ٢٧٧ مینویسد که به ظاهر کریم‌خان در جلب حمایت سایر طوایف لُر توفیق چندانى نداشته است و سران طوایف مقیم لرستان تن به اطاعت او نمى‌دادند، ولى در جلب مساعدت تیره‌هاى زند موفق بود ـ هر چند این رویه پس از مرگ وى نه تنها ادامه نیافت، بلکه خوانین بگله و هزاره به جان هم افتادند و سبب تضعیف و تفرقه در بین خود شدند. به‌صورتى که على‌مرادخان از تیرهٔ زند هزاره، بیشتر سران تیره زند بلگه را به قتل رسانید و لطفعلى‌خان سران تیره هزاره را قتل عام کرد. زندهاى خراجى نیز هر یگ به گوشه‌اى گریتختند و ترک خدمت کردند. کینه‌اى هم که آقامحمدخان به جمیع آنان داشت موجب شد دسته‌هائى از طوایف لک به ایل قشقائى به پیوندند تا من‌بعد از آزار و ایذاى وى و دیگر فرمانروایان قاجارى در امان بمانند

امروزه در استان‌های خراسان و لرستان و همدان و کردستان به ویژه در ملایر همدان، بروجرد لرستان و سنندج کردستان و همچنین در دو سده اخیر در شیراز و تهران نام‌های زیر از طوایف «زند» به شمار آمده و تماما از دیدگاه نژادی از قوم لک هستند:

  • زند
  • زندی
  • پور زند
  • زند بابا رئیسی
  • زند وکیل
  • زند وکیلی
  • زند کریمی
  • زند خان شهری
  • زند خانه شهری
  • زند باف
  • زند کریم خانی
  • زند لک
  • یافت آبادی

پس از کریم خان زند، سلسله زندیه رو به سقوط رفت، تا جایی که بازماندگان این طایفه را به شهرهای بد آب و هوا و دور از شیراز (پایتخت حکومت) - قم - خراسان - ملایر - جنوب تهران (یافت آباد) و ... تبعید کردند